| Adameaston.info | Home | Useful Links |
| Email adameaston.info |
Archbishop of Armagh
During his stay at Oxford Adam attended lectures by the academic and senior cleric, Richard FitzRalph, Archbishop of Armagh. Famed as an orator and preacher at the papal court in
The way that FitzRaplh constructed his attack on the friars, in the form of a dialogue between two characters, John and Richard (a stand in for himself) to break up the otherwise dry and philosophical nature of the text, would also be something that the young Adm took note of and came back to in his own work.
Sanctissimo in Christo patri ac domino, domino nostro Innocencio divina providencia sacrosancta Romanae ac universalis ecclesie summo pontifici; sue sanctitatis humilis creatura Ricardus archiepiscopus Ardmachanus primas Hibernie, pedum oscula beatorum. Dudum felicis recordacionis dominus Clemens papa sextus, sui regiminis anno octavo, venerabilibus duobus in theologia doctis doctoribus ac michi pusillo negocium quoddam inter duos precipuos mendicancium ordines cum omni possibili diligencia annis plurimus laceratum, rerum in fomentum mortalitatis humane a sapientissimo suo ac summon bono Artifice creatorum proprietatem contingens, sive dominium, possessionem, atque ius ipsis rebus utendi, quam seu que in ipsis rebus obtinuit Salvator noster et Dominus Iesus Christus et obtinet fraters minores et ordo ipsorum, eiusdem Salvatoris nostril pauperiem (ut preferunt) imitantes, necnon concordanciam et discrepanciam decretalium felicium recordacionum dominorum Nicholai III et Iohannis XXII Summorum pontificum super eadem material editorum discuciendi, commisit.
Super quo negocio, cum per partes ipsus coram vobis fuisset per tempus protraccius atque diffusius disputatum attendens quod aculeis veprium pocius quam cultris seu vomeribus corticem dissecabant a radicibus elongati, zelo elucidande veritatis accensus, quorundum insuper dominorum meorum cardinalum beneplacitus excitatus, ipsius materie agressus sum investigare radices, in Davitica radice confisus, stella splendida matutina.Verum quia opus inceptum, propter meum recessum a curia deducere non poteram ad perfectum, inter fluctus pastoralis officii sine intermissione in partibus Hibernie inundantes, cum fuissent paululum mitigati intervalla temporum quasi furtive (novit Omnipotens) michi surripui, et consummacionem operi incoato ut potui sic distractus, nequaquam ut volueram aut debebam, imposui; set citra desiderium meum satis longe et uno osculo septem cum prenotata distinccione capitulorum suorum continente libellos, quos peperit non tantum radicumeius latencia set ipsius materie difficultas, ipsam materiam compilavi De pauperie salvatoris ipsum appellans; quod opus ut vestri apostolici pectoris, armarii Scripturarum graciam examinis subeat benevolenciam correccionis sustineat, gloriam approbacionis accipiat, studentibus fructum aliquem afferat, a legentibus decretales ipsas maculam erroris abstergat, apostolice vestre celsitudini censui offerendum, eisdem vestris beatis pedibus provolutus, indulgenciam meorum criminum postulans mercede.
Hoc opus, primi libelli capitulis prelibatis, sic incipit: Iohannes. Quia circa rerum propter hominem creataram, habens formam quod Iohannes censeatur interrogans et Ricardus habeatur sentencians sive suadendo respondens. Primus liber habens 34 capitula tractat de divino atque angelico dominio ac possessione rerum et usu ipsarum ab eis.Secundus liber tractat de humano originali dominio, ipsum describens ac partem ipsius descripcionis declarans
Incipit Liber Ricardi Archiepiscopi Armachani Primatis Hibernie de Pauperie Salvatoris
Iohannes Quia circa rerum propter hominem creatarum inferius in hoc mundo dominium, proprietatem possessionem, ius utendi, et usum, ac circa voluntariam abiectionem huiusmodi rerum et earum iurium propter Deum, plurimi diversa atque adversa scripserunt, occasione sumpta ex doctrina ac gestis Salvatoris, domini nostri Iesu, et apostolorum atque discipulorum ipsius, que in Evangelio ac Apostolorum Actibus et literis describuntur; unde diversi viri sanctitate preclari atque sciencia, diversor ordines instituendo, eis diversas regulas ediderunt, veluti sancti Basilius, Augustinus, Benedictus, Dominicus, et Franciscus eorundem ordinum regulas institutas evangelicus et apostolicis preceptis et Samvatoris nostri apostolorym ac discipulorum ipsius gestis et actibus, ut asserunt, confirmando; super quibus nichilominus diversis termporibus sancti Romani pontifices questionem surculos et ipsis regulis sepius excrescentes auctoritate apostolica succiderunt; in nullis tamen scripturis quas repperi super premmisis potest meus animus quietari: unde, quia iam cerno te preter solitum a studio ociosum, in Iesu nomine te requiro ut quod super ipsa materia Deus tibi dederit in scribendo, profunditate materie ac multitudine doctorum super ea scribencium nequaquam obstantibus, omni verecundia ac timore postpositis, eundem Iesum solum habens pre oculis mihi pandas ita utque ac quails sit illa paupertas, que in regula beati Francisci et Decretalibus summorum pontificum, et precipue in illa Decretali domini Nicholai III “Exiit”, de verborum significacionibus, libro secto, describitur, et qualiter ipsa eadem Decretalis et Decretales domini Iohannis pape XXII, “Ad conditorem, Cum inter, Quia quorundam” et libellus ipsius “QUoniam vir reprobus”, sua bulla munitus, se invicem super istius paupertatis materia non impugnant, si fieri poterit, manifestes.Et non propter librorum tuorum carenciam te exiuses, ecce tradendi modum hunc tibi prescribo, ut si ea que mihi querenti affirmare conaberis sacris Scripturis diffinicionibus seu assercionibus summorum pontificum, seu sacrosancte Romane ecclesie aut rationibus vivis communias respondendo, nullius testimonio doctoris adiecto, mihi satisfieri reputabo. Ricardus Non audio tibi obsistere, me in tam potentis, tam dulcis, ac tam dilecti nobis ducis nominee adiuranti. Intremus ergo in istam caliginem, servata forma quam nobis prefigis, ipso Iesu duce nostri itineris ex intimis nostris visceribus invocato, qui omnibus as eum vigilantibus in suis viis hilariter se ostendit. Verum, quia in litteris phisicis didicisti quod privaciones per suos habitus agnoscuntur, et constat paupertatem privacionem quodam modo existere, lege tacionis armatur ab opulencia atque rerum dominio et aliis rebus seu iuribus (si que sunt) ditantibus; iuxta modum tamen loquendi in sacris scriptures nobis expressum nostrum negocium exordiri. Nec in isto negocio sensus primaries seu derivatos nominum aut verborum iuxta radices gramatice audemus aut debemus omittere; sum in fine Decretalis prefate, exiit, de material quam prefigis inhibeatur expresse sub pena gravissima, licet per dominium Iohannem suspoensa, hoc modo: Itaque sub pena excommunicationis et privacionis oficii ac beneficii districte precipimus ut presens constitucio cum ipsam legi contigerit, sicud prolata est, ita fideliter exponatur ad litteram; concordancie, contrarietates, vel adverse opinions a lectoribusseu expositoribus minime inducantur; super ista constitucione glose non fiant, nisi fortisan per quas verbum vel verbi sensus seu construccio vel ipsa constituicio quasi gramaticaliter ad litteram vel intelligibilius ex[ponatur; nec intellectus ipsius per legentem depravetur in aliquo seu distorqueatur ad aliud quam litera ipsa sonat. Ceterum, cum in Iesu sapiencie ducis nostri dextera sit longitudo dierum, et in sinsitra eius divitie et Gloria, Salomone prodente; cum insuper ipse sit rex regum et dominus dominancium et universe dominus creature (unde consequitur opulenciamomnem ac cuncta creature dominia ac cetera iura ditancia non esse nisi dona ipsius qui dat omnibus affluenter) : primo compellimur ex ordine racionis inquirere, quale, qualiter, et quibus racionibus competent illi dominia et alie res ditantes; ac deinde creaturarum diversa dominia ac iura ditancia, eo ordine quo a dominio et aliis iuribus creatoris descendunt, decribere, aut aliter, prout eidem Duci nostro placebit, agnoscere. Tu igitur inquirendo exprime quid intendis. Capit. II Iohannes Incipe numerare, si placet, principia seu causas per que quis dives efficitur.
Richardus
Tuum est ea exprimere et meum expressa discutere.
Iohannes
Mihi videntur circa divicias ista in principiohuius a te numerata principia esse ditancia.
Richardus
Ista ditancionis principia clarius et magis aperte distinguee et dic primo in quo distinguitur rei cuiusvis proprietas ab eius dominio.
Iohannes
Hec duo se habent secundum subtus et supra; quoniam omnis proprietas est dominium, non econtra: sic quod proprietatem non appello nisi proprium rei dominium, scilicet, quod uni soli convenit dominanti.
Richardus
Cum ergo unius rei sint plura dominia, quorum quodlibet convenit uni soli, sicut unius baronie baro habet dominium proprium dominus eius comes habet eiusdem baronie dominium proprium, dux eius habet baronie ipsius proprium sibi dominium, et rex eius eciam habet sibi proprium regale dominium; ita consequitur quod quisque istorum habet proprietatem huiusmodi baronie. Nemo autem, ut puto, ambigit quin habens proprietatem rei cuiusvis potest re ipsa uti sine alterius cuiusque iniuria; et ita consequitur quod quisque istorum potest uti baronia sine cuiuslibet alterius eorundem iniuria; et ita quilibet maiorum predictorum potest sine baronis iniuria redditus baronie (ut videtur) accipere et eis uti pro voto: quod veritatem non habet.
Iohannes
Sic sequi videtur, cum non video quomodo posit id stare, quoniam baro uti potest et
debet libere redditibus baronie uti, non eius superiors domini, nisi velit.
Richardus
Non recte hoc astruis, quoniam si baro vellet regi, duci, aut comiti suo resistere, ne usum congruentem suo dominio in baronie redditibus exerceret, ita baro suo dominio iniuriam irrogaret, cum usus sui dominii in subiectis suo dominio sibi sit iustus et debitus: verbi gracia, si comes, dux, aut rex ad parliamentum suum aut ad guerram iustam eos communiter concernentem baronem vocaret et stipendia racionabilia certo numero militum de redditibus baronis pro communi Guerra gerenda statueret, iuste id ageret, nec baro sine iniuria eius posset obsistere; sic in aliis casibus satis multis: et ita rex, dux, et comes suo casu possunt ubi libere redditibus baronie, eciam ipsa persona baronis; tamen non habent proprietatem in redditibus baronie neque in corpore baronis, licet quisque eorum habeat super baronia proprium sibi dominium: unde consequitur quod non omne dominium proprium uni soli est, aut dici potest, proprietas.
Iohannes
Sic cerno, quia dominium predictorum superiorum, licet sit singulis dominium proprium, non est respectu baronie plenum aut integrum ; cum non posit quisquam illorum maiorum baroniam illam dare aut vendere, neque aliquod actum dominii in ipsa baronia integre sive generaliter exercere, sicuti potest baro: sic quod mihi videtur quod dominium baronis in ipsa baronia per quod dominium baro potest omne genus usus baronie generaliter et integre exercere, dici debet proprietas, non aliquod dominium aliorum.
Richardus
Omni proprio correspondet proprietas; igitur sicut quisque istorum habet dominium proprium, ita in quocunque ipsorum est una proprietas. Set forsitan non advertis quod alia est proprietas dominii, alia rei dominate proprietas. Habet enim quisque istorum proprietatem sive solitudinem aut singularitem unius in ipso existens dominii, et ita eciam habet baro; set preter hanc proprietatem habet solitudinem singularitatem, sive proprietatem baronie, quia pro voto suo racionabili potest omne genus usus in baronia libere exercere. Proprietas enim a proprie, et proprie a prope descendit; quoniam quod uni est proprium est sibi prope, quia ad votum eius reponitur, sive iuxta, vel prope voluntatem ipsius, ad similitudinem rei iuxta vel prope quamquam in loco reposite:unde consequitur quod proprietas rerum ditancium est dominium immediatum et integrum rerum ipsarum. Hoc interim habe certum, donec suo loco tractemus inferius quid apcius dici et qualiter describi posit proprietas; et de aliis, sicut libet, perge ulterius requirendo.
Iohannes
Dic de iure utendi, in quo a dominio est distinctum; videtur enim mihi quod omne dominium est ius re dominata utendi, et pariter omne ius utendi videtur esse dominium.
Richardus
Puto expediens ut dominia prius distinguas, ut sic quod queries clarius elucescat. Dic ergo quot sunt genera dominiorum vere distincta.
Iohannes
Mihi videtur in genere tria dominia: divium, angelicum, humanum.
Richardus
Recte tibi est visum; set humanum dominium videtur diversa dominii genera continere, scilicet, naturale sive originale, et adventicium sive politicum (a polis quod est pluralitas sive civitas ita dictum). Et hoc secundum genus humani dominii, scilicet politicum, in tria genera a philisophis est partitum in domesticum (a domo sic dictum), in civile (a civitate seu civibus derivatum) et in regnum: que tria debes ita distinguere ut domesticum dominium ad bona unius familie unius immediate domini, civile ad bona civitatis seu communitatis multorum dominorum immediatorum, et regnum ad bona unius regni sive regiminis unius domini super multos minores dominos aut unum in feriorem dominium referantur; ita quod regnum in hoc sensu philisophico commune est ducatui, marchionatui, comitatui, principatui, baronie, milicie, et omni dominio sub se plura dominia minora et mionores dominos continenti; quia descendit ab hoc verbo rego, amplius tamen habent in sensu quam verbum ipsum, scilicet dominium in ipsum regnum habente, respectu tocius quod supponitur sue regie dignitati; verbum vero regere dominium non importat.
Iohannes
Qualiter rex affirmari possit dominus baronie, ut est tactum supra, non video, ex quo nec vendere baroniam potest nec dare nec libere proventibus eius uti.